Adolat
ISSN 3093-8546

2026-yil, 10-son · 117–127-betlar

Profilaktika inspektori faoliyatini baholashning huquqiy modeli: jarayon KPIlaridan natijaviy ko‘rsatkichlarga o‘tish

PDF

Annotatsiya

Maqolada profilaktika inspektori faoliyatini baholash tizimini bajarilgan harakatlar sonidan real profilaktik natijalarga yo‘naltirishning huquqiy modeli ishlab chiqiladi. O‘zbekiston qonunchiligida jamoatchilik fikri, fuqarolarning qanoatlanishi, profilaktik ishlarning samaradorligi va hamkorlik darajasi baholash mezonlari sifatida allaqachon nazarda tutilgani, biroq amaliy boshqaruvda oson o‘lchanadigan jarayon ko‘rsatkichlari – suhbatlar, tashriflar, tadbirlar, hisobotlar va qamrov hajmi – natijaviy ko‘rsatkichlarni siqib chiqarishi mumkinligi asoslanadi. Goodhart qonuni, Campbell qonuni, McNamara xatosi va davlat boshqaruvida maqsadli indikatorlarning buzuvchi ta’siriga oid ilmiy yondashuvlar asosida bir ko‘rsatkichni maqsadga aylantirish hamda oson sanaladigan faoliyatni muhimroq, ammo murakkab o‘lchanadigan natijalardan ustun qo‘yish xavflari tahlil qilinadi. Maqolada resurs–jarayon–bevosita natija–natija–uzoq muddatli ta’sir zanjiri, qonuniylik filtri va muvozanatlashgan natijaviy KPI modeli taklif etiladi. Ushbu model retsidiv xavfining kamayishi, profilaktik hisobdagi ijobiy dinamika, ijtimoiy moslashuv, jamoatchilik ishonchi, hududiy muammolarning barqaror hal etilishi va idoralararo natijalarni ustuvor baholashni, jarayon ko‘rsatkichlarini esa yordamchi nazorat vositasi sifatida saqlashni nazarda tutadi. Shuningdek, natijani xodimga adolatli bog‘lash, tashqi omillarni hisobga olish va KPI ma’lumotlari ustidan tekshirish hamda e’tiroz bildirish kafolatlari taklif etiladi.

Abstract

The article develops a legal model for shifting the performance evaluation system of a prevention inspector from the number of actions performed to actual preventive outcomes. It argues that Uzbek legislation already recognizes public opinion, citizen satisfaction, the effectiveness of preventive work, and the level of cooperation as evaluation criteria. However, in practical management, easily measurable process indicators – interviews, visits, events, reports, and coverage – may crowd out outcome-oriented measures. Drawing on scholarly approaches concerning Goodhart’s law, Campbell’s law, the McNamara fallacy, and the distorting effects of performance targets in public administration, the article examines the risks of turning a single indicator into an end in itself and prioritizing easily counted activities over more significant but harder-to-measure outcomes. The article proposes a results chain of “inputs–processes–outputs–outcomes–long-term impact,” a legality filter, and a balanced outcome-oriented KPI model. The model prioritizes the assessment of reduced recidivism risk, positive trends among individuals subject to preventive registration, social reintegration, public trust, sustainable resolution of local problems, and interagency outcomes, while retaining process indicators as supplementary monitoring tools. The article also proposes safeguards to ensure fair attribution of results to individual employees, account for external factors, and provide for the verification and contestation of KPI data.

Iqtibos uchun

Shaxboz Nusratullayev. Profilaktika inspektori faoliyatini baholashning huquqiy modeli: jarayon KPIlaridan natijaviy ko‘rsatkichlarga o‘tish // Adolat. – 2026. – № 10. – С. 117–127.