2026-yil, 7-son · 55–63-betlar
Raqobat huquqida zarur infratuzilmadan foydalanishni ta’minlash doktrinasi ustun mavqeni suiiste’mol qilishning alohida ko‘rinishi sifatidagi tasnifi va O‘zbekiston qonunchiligini takomillashtirish masalalari
Annotatsiya
Maqolada raqobat huquqidagi essential facilities doctrine, ya ’ ni raqobat uchun zarur b o‘ lgan noyob infratuzilma, tarmoq, ma ’ lumotlar bazasi yoki texnologik resursdan foydalanishni asossiz rad etish orqali ustun mavqeni suiiste ’ mol qilish masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqot AQSh va Yevropa ittifoqi amaliyotidagi yondashuvlarni O‘ zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi “Raqobat t o‘ g ‘ risida”gi qonuni va 2024-yilda qabul qilingan monopoliyaga qarshi tartibga solish hujjatlari bilan qiyoslaydi. Maqola doktrina cheksiz majburiy kirish rejimi emas, balki istisno hollarda q o‘ llanadigan, innovatsiya, mulk huquqi va raqobat erkinligi o‘ rtasidagi muvozanatni talab qiladigan huquqiy test ekanini asoslaydi. Xulosada O‘ zbekiston uchun zarur obyektga kirish b o‘ yicha alohida huquqiy mezonlar, FRAND shartlari va raqamli platformalar uchun maxsus baholash algoritmini joriy etish taklif qilinadi.
Abstract
This article analyses the essential facilities doctrine as a specific form of abuse of dominance where a dominant undertaking unjustifiably refuses access to an indispensable infrastructure, network, database or technological input required for effective competition. It compares the approaches developed in the United States and the European Union with Uzbekistan ’ s revised Law on Competition and the 2024 secondary legislation on antimonopoly regulation. The article argues that the doctrine should not operate as a general compulsory-access regime; rather, it must be applied exceptionally through a strict legal test balancing competition, property rights and innovation incentives. The article proposes a tailored Uzbek model based on indispensability, objective justification, competitive foreclosure, feasibility of access and FRAND-based remedies.
Iqtibos uchun
Humoyunmirzo Eshboyev. Raqobat huquqida zarur infratuzilmadan foydalanishni ta’minlash doktrinasi ustun mavqeni suiiste’mol qilishning alohida ko‘rinishi sifatidagi tasnifi va O‘zbekiston qonunchiligini takomillashtirish masalalari // Adolat. – 2026. – № 7. – С. 55–63.