Adolat
ISSN 3093-8546

2026-yil, 10-son · 149–154-betlar

Oʻzbekistonda sunʼiy intellektni davlat boshqaruviga joriy etish: huquqiy tartibga solish muammolari va istiqbollari

PDF

Annotatsiya

Davlat boshqaruvida sunʼiy intellektdan foydalanish maʼmuriy qarorlarning tezligi va izchilligini oshirishi mumkin, biroq vakolat, javobgarlik, shaxsga doir maʼlumotlarni himoya qilish hamda sud nazorati masalalarini qayta belgilashni talab etadi. Tadqiqotning maqsadi Oʻzbekistonda mazkur texnologiyani davlat boshqaruviga joriy etishning huquqiy muammolarini aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan takliflarni ishlab chiqishdan iborat. Buning uchun huquqiy tahlil, qonunchilik sharhi, qiyosiy huquqshunoslik va sud amaliyotini oʻrganish usullari qoʻllanildi; konstitutsiyaviy qoidalar, maʼmuriy-huquqiy normalar, maʼlumotlarni muhofaza qilish talablari va davlat siyosati hujjatlari oʻzaro bogʻliq holda talqin qilindi. Normativ materiallarni tematik tasniflash vakolatlarni belgilash, algoritmik qarorlarni tushuntirish, inson nazorati va zarar uchun javobgarlikni alohida huquqiy bloklar sifatida ajratdi. 2024-yilgi 358-qaror sunʼiy intellektni 2030-yilgacha rivojlantirishni davlat siyosati darajasiga koʻtargani bilan, amaliy ijro uchun audit, shaffoflik va shikoyat qilish mexanizmlarini toʻliq aniqlashtirmaydi. Qiyosiy tahlil uch huquqiy modelda vakolat va javobgarlik taqsimoti turlicha qurilishini koʻrsatdi. Ilmiy hissa sifatida algoritmik boshqaruv uchun majburiy huquqiy audit, maʼmuriy sud nazorati, maʼlumotlarni himoyalash va zararlarni qoplashni yagona kafolatlar tizimida birlashtiruvchi takliflar asoslandi. Natijada davlat organlarining texnologik vakolati inson huquqlari, protsessual adolat va hisobdorlik talablari bilan chegaralanishi lozimligi xulosasi ishlab chiqildi. Ushbu yondashuv keyingi tadqiqotlarda audit mezonlarini sud amaliyoti bilan bogʻlash uchun konseptual asos yaratadi.

Abstract

The use of artificial intelligence by public authorities can accelerate administrative decisions, yet it also creates new legal questions concerning the limits of authority, personal data protection, algorithmic errors, and the liability of officials. The study aims to identify the legal foundations for introducing artificial intelligence into public administration in Uzbekistan, reveal contradictions in existing regulation, and formulate proposals focused on judicial oversight and auditing. The analysis combines legal analysis, legislative review, comparative jurisprudence, and examination of judicial practice; normative acts were thematically compared through the criteria of authority, transparency, data security, and liability. The analysis showed that the 2024 PQ-358 resolution established the development of artificial intelligence through 2030 as a priority of public policy, while the explanation of automated decisions, identification of the liable party for harm, and independent auditing remain disconnected from a single procedural mechanism. Comparative examination identified three principal approaches: defining authority in advance, preserving human oversight, and guaranteeing access to judicial challenge. The article’s scientific contribution is the systematization of criteria that integrate authority, auditing, data protection, and liability within one legal model for algorithmic governance. The conclusion proposes strengthening mandatory risk auditing, the duty to provide reasons for decisions, and effective judicial oversight. These measures would clarify administrative discretion, protect affected persons, and support accountable deployment of artificial intelligence in public institutions. They also establish a doctrinal basis for subsequent assessment of audit standards in judicial practice.

Iqtibos uchun

Nodirbek Mamadjonov. Oʻzbekistonda sunʼiy intellektni davlat boshqaruviga joriy etish: huquqiy tartibga solish muammolari va istiqbollari // Adolat. – 2026. – № 10. – С. 149–154.